1. دایره و چرخه‌های کیهانی (بخش دوم)

    دایره و چرخه‌های کیهانی (بخش دوم)
    کمال بلورین شکل های واضح و خوانا زبان تازه ای مطرح کرد که با کیفیت نقوش منحنى‌الخط و مبهم و مواج سامرایی قرن سوم / نهم به کلی متفاوت بود. در عربانه هندسی نیز سطح بنا را، همچون سبک سامرایی، با نقوش کاشی‌مانند و واگیره های بی‌نهایت تکرارپذیر پوشاندند؛ نقش هایی که اشکال مجرد درهم دونده و...
    ادامه مطلب
  2. دایره و چرخه‌های کیهانی (بخش اول)

    دایره و چرخه‌های کیهانی (بخش اول)
    گفتیم که دایره در معنای سنتی آن به مثابهٔ تصویر متحرک ابدیت توصیف شده است. دایره، همان‌گونه که نقطهٔ متحرک پرگار در بازگشت به نقطهٔ عزیمتش آن را مُمثل می‌سازد، رمز نیکویی از برای آن کلِ جاودانی است، حال آنکه نقطهٔ متحرک، همچنان که دایره را ترسیم می‌کند، خود نشانهٔ زمان است (همان: ۱۶۹)...
    ادامه مطلب
  3. پنج‌ضلعی و زبان هندسه

    پنج‌ضلعی و زبان هندسه
    هندسه زبان ایده‌آلی است برای بیان و تجربهٔ نسبت اجزاء و كل. این موضوع را در تقارن - اصل تکرار توسط انعکاس – به‌خوبی می‌توان نشان داد. اگر جزء منفردی از هر جنس یا شکلی بین دو سطح آیینه ای که با یکدیگر زاویهٔ قابل ملاحظه ای را می‌سازند، منعکس شود، آن جزء در نقوش انعکاسی مجمو...
    ادامه مطلب
  4. نقش و جهان‌شناسی

    نقش و جهان‌شناسی
    چنان که دیدیم، هر عضوی از اعضای سه گانهٔ مربع، مثلث و شش ضلعی، کیفیات و توابع خاص خود را دارد، اما در عین حال، باید به خاطر داشت که همهٔ آنها، در شکل منظمشان، وابسته و فرع بر کیفیات دایرهٔ محیطی است. اکنون به نقشی بازگردیم که از شکفتن یا گسترش شش‌تایی دایره پدید آمده بود و در آن دوایر صادره نسب...
    ادامه مطلب
  5. نقطۀ آغاز و ظهور اشکال در هندسه

    نقطۀ آغاز و ظهور اشکال در هندسه
    در این مطلب در مورد نقطه آغاز و ظهور اشکال در هندسه صحبت خواهیم کرد: نقطهٔ آغاز برای فهم مبنای ریاضی یک نقش اسلامی لازم است که آن حرکات هندسی اولیه ای را که غالباً نادیده انگاشته می‌شود یا به‌آسانی بدیهی فرض می‌شود، با دقت بسیار ملاحظه کرد. هنرمندان یا پیشه‌وران اسلامی، که به ک...
    ادامه مطلب
  6. شناخت مفاهیم عرفان اسلامی متجلی در تذهیب و تشعیر

    شناخت مفاهیم عرفان اسلامی متجلی در تذهیب و تشعیر
    در دل هنر اسلامی هنری جای دارد که بدون کمک تصویر و شمايل در پی اشاره به خداوند است که می‌توان آن را «هنر غیرشمایلی» نامید. آنچه در چنین هنری جایگزین تصاویر می‌شود، گونه ای برداشت از هندسه، نقشه های اسلیمی و خطایی است. این عناصر حضور عالم معنا را بدون بهره‌گیری از تصاویر م...
    ادامه مطلب
  7. شناخت نقوش تذهیب و تشعیر

    شناخت نقوش تذهیب و تشعیر
    «یک قصه نیست غم عشق وین عجب کز هر زبان که می‌شنوم نامکرر است» حافظ تعریف تذهیب دایرةالمعارف هنر تذهیب را چنین تعریف می‌کند: آرایش صفحات کتب خطی است با نقش‌مایه های انتزاعی. در هنر ایرانی - اسلامی، این‌گونه تزئین از حیث پیچیدگی طرح ها و هماهنگی رنگ ها به اوج کمال رسی...
    ادامه مطلب
  8. تجلی و نور در هنر ایرانی - اسلامی

    تجلی و نور در هنر ایرانی - اسلامی
    تجلی در لغت به معنای وضوح، انکشاف، آشکار شدن و از نهانی و کمون به‌در آمدن است و ظهور نیز به همان معانی آمده است. ظهور یعنی مُتِعَیِن شدن مطلق به تَعَیُنی خاص؛ یعنی مطلق ابتدا متعین گشته و سپس ظهور می‌یابد. این تعين امر مطلق در مظهر، اصل ظهور را محقق می‌سازد. منبع اصلی کاربرد این واژه...
    ادامه مطلب
  9. وجود و سلسله‌ مراتب حقیقت

    وجود و سلسله‌ مراتب حقیقت
    در فلسفهٔ اسلامی، اصطلاح حقیقت به معنی مفهوم باطنی وحی و در عین حال، معنای ماهیت و در نتیجه معنای روحانی آن است. از این رو، واقعهٔ «کتاب آسمانی منزل» مشتمل بر شناختی ویژه از آغاز تا انجام سرگذشت انسان است. بنابراین، در شناخت زیبایی و هنر باید به این سرگذشت توجه کرد و مسیر آن را جست. خواج...
    ادامه مطلب
  10. سرچشمه‌های هنر اسلامی

    سرچشمه‌های هنر اسلامی
    شریعت، طریقت، و حقیقت با هم پیوند دارند. اگر اسلام را از این دیدگاه تجزیه و تحلیل کنیم، درخواهیم یافت که هنر اسلامی نمی‌تواند از شریعت الهی منبعث شده باشد؛ چون شریعت درواقع، رابطهٔ میان خدا و فرد و جامعه را در ساحت عمل مشخص می‌دارد. شریعت در اصل حاوی احکام عملی برای مسلمانان است، نه دستورا...
    ادامه مطلب
صفحه: