پوست حیوانات در صنعت چرم

هر چند انسان بیشتر چرم‌های مورد نیاز خود را از پوست حیواناتی چون گاو و گوسفند (به دلیل فراوانی و در دسترس بودن) تامین می‌کند اما حیوانات ، جانوران و پرندگان بسیاری همچون شترمرغ، کانگورو، خوک، مار، مارمولک، سوسمار، کروکودیل و... هستند که پوست آنها به عنوان چرم مورد استفاده قرار می‌گیرد . البته با توجه به اینکه پوست هر یک از جانداران دارای خواص ویژه‌ای است همین امر سبب می‌گردد.

پوست هر یک از آنها در تهیه محصولی خاص بکار گرفته شود.

پوست مار و مارمولک

پوست مار و مارمولک هر چند از نظر ضخامت نازک هستند ولی بسیار محکم، بادوام و دارای استحکام بسیار می‌باشند. پوست این جانوران ترک نمی‌خورد و آبرفتگی و کشیدگی پیدا نمی‌کند. پوست این جانوران جزو پوست‌های گران قیمت می‌باشد. البته پوست مارکولک در مقایسه با پوست مار بسیار گران‌تر است .

پوست کروکودیل و سوسمار 

پوست کروکودیل و سوسمار بخاطر نقوش زیبایی که دارند بسیار با ارزش هستند. شهرت این پوست‌ها بقدری است که امروزه با ایجاد نقوش توسط پرس‌های فولادی بر روی چرم‌های گاوی مشابه تقلبی آن را می‌سازند ( چرم کرومی چاپی ) . از این پوست‌ها جهت تهیه چمدان و کیف و کفش‌های زنانه مرغوب (درجه یک ) استفاده می‌کنند. .

پوست ماهی ( کوسه )

در میان انواع ماهی ها، کوسه دارای مناسب‌ترین پوست برای تولید چرم می‌باشد . چرم موسوم به شاگرین از پوست این حیوان ساخته می‌شود.

پوست کانگورو

از میان پرندگان پوست کانگورو (البته کانگورو والابی ) یکی از پوست‌های مناسب جهت تهیه چرم می‌باشد. از این پوست جهت تهیه روکشی ( رویه) کفش استفاده می‌شود. چرم تهیه شده از این پوست در مقایسه با دیگر چرم‌ها از استحکام بالایی برخوردار بوده و هیچگاه ترک بر نمی‌دارد و پاره نمی‌شود .

 پوست شتر مرغ

شترمرغ از محدود پرندگانی است که دارای پوستی بسیار سخت ( محکم ) می‌باشد و چرمی که از این پوست تهیه می‌شود بسیار مرغوب می‌باشد. از پوست شترمرغ در تهیه کیف و کفش و چمدان استفاده می‌گردد .

ویژگی‌های پوست حیوانات

باید در نظر داشت که نه تنها پوست حیوانات نر با ماده متفاوت می‌باشد بلکه سن و محل پرورش حیوانات نقش مهمی در کیفیت پوست آنها دارد . مثلاً: پوست حیوان جوان، نرم تر، نازک‌تر و منافذ موجود در روی رخ آن ریزتر و احتمال آسیب دیدن پوست این حیوانات از حشرات و آفات کمتر می‌باشد. اما پوست حيوان ماده ، نسبت به پوست حیوان نر از استحکام کمتری برخوردار است. رخ پوست حیوان ماده ریزتر و چرم به دست آمده در ناحیه دست‌ها و پاها نرم‌تر است. پوست گوساله تا زمانی که شیرخوار است مرغوب و لطیف می‌باشد و هنگامی که حیوان علف خوار شد تدریجاً پوست لطافت خود را از دست می‌دهد. به همین دلیل پوست گوساله مرغوب پوستی است که از لاشه حیوان شیرخوار جدا شده است. تغذیه در مراتع بهتر از تغذیه در طویله می‌باشد چرا که وزش هوای آزاد و حرکت در هنگام چریدن، پوست حیوان را ورزش می‌دهد. به همین جهت ، پوست احشام کوهستانی در تمام نقاط دنیا مرغوب‌تر از مناطق غیر کوهستانی است.

کاربردهای پوست

از پوست حیوانات علاوه بر تولید چرم، در تهیه غذای پرندگان ، چسب ( سریشم ) و ژلاتین نیز استفاده می‌گردد. سریشم و ژلاتین ، هر دو از یک ماده به نام کلاژن به دست می‌آیند . البته درجه خلوص ژلاتین از سریشم بسیار بالاتر است.

انواع ژلاتين

ژلاتين به دو صورت تهيه می‌گردد، ژلاتین خوراکی- ژلاتين صنعتی.

الف : ژلاتين خوراکی: این ژلاتین از پوست سالم، تمیز و بهداشتی و بدون هیچگونه عیبی از نظر بیماری تهیه می‌گردد.

ب : ژلاتین صنعتی: برای تهیه این ژلاتین پوست ویژگی‌های فوق را ندارد. ژلاتینی که اینگونه تهیه می‌شود برای مصارفی همچون تهیه فیلم عکاسی، پوشش کپسول‌های دارویی و سریشم حیوانی استفاده می‌گردد.