معانی، مفاهیم، تعاریف و اصطلاحات گلیم

بی‌تردید، قالی، «هنر - صنعت» قرون و اعصار کشورمان، اصیل‌ترین هنر سنتی ایران، مفهومی‌ترین و کاربردی‌ترین هنرِ جهان و هنرِ نخست کشورمان است که همواره در مقام رفیعی قرار داشته است و ما در این مطلب به اختصار به آن می پردازیم:

معانی واژه‌ی گلیم در لغت‌نامه‌های گوناگون 

«گلیم [گِ] (آ) پوشش معروف که از موی بز و پشم گوسفند بافند. جامه‌ی پشمین معروف که از پشم میش بافند. (دهخدا ۱۳۷۷، ۱۹۲۵۷).»

«گلیم: (۱) پارچه‌ی پشمی که از آن پتو و لباس زمستانی می‌ساختند» (۲) فرش پشمی بی‌کرک مقابل قالی (داعی اسلام، ۱۳۶۴ و ۴۲۱)

«گلیم (gelim) ۱- پوششی که از موی بز و پشم گوسفند بافند ۲- فرش پشمین ۳- پارچه‌ی پشمین ۴- جل (معین، ۱۳۷۱ -۳۳۸۷)»

مفاهیم گلیم

به طور کلی یک فرش با بافت صاف یا یک نوع قالی بدون پرز یا خواب گره خورده است. نام گلیم در زبان‌های مختلف، با انواع گوناگون آورده شده است. به علاوه صاف‌بافی به شکلی در همه‌ی جهان، از آمریکا تا اسکاندیناوی و اندونزی یافت می‌شود. گاهی شباهت‌هایی در بافت این تولیدات وجود دارد. اما نظمی که ناشی از مواد و فنون کار است، اغلب موجب شباهت‌های بارزی در نقش‌ها می‌شود. علی‌رغم این که تا چند دهه‌ی اخیر گلیم، بافته‌ی عشایری نازلی تلقی می‌شد، اما امروزه شاهد گرایشی که مردم به دلیل جنبه‌های تزیینی آن، به سمت گلیم دارند، هستیم، لذا، امروزه انواع گلیم در سراسر دنیا طرفداران خود را دارد.

تعاریف گلیم

نوعی فرش بدون پرز است که با نخ پشمی یا پنبه‌ای یا کنفی جهت زیرانداز یا تزیین با درگیری تار و پود بافته می‌شود (دانشگر، ۱۳۷۶-۴۷۰) گلیم نوعی از فرش که با نخ پنبه‌ای یا پشمی بافته می‌شود و پرز ندارد (عمید ۱۳۷۷، ۱۰۴۲) با عنایت به معانی، مفاهیم و تعاریف ارایه شده می‌توان گفت که: گلیم، فرش یا زیراندازی است که با درگیری تار و پود و با بهره‌گیری از نخ پشمی، پنبه‌ای ابریشمی یا کنفی بافته می‌شود و به عنوان کفپوش یا تزیین، مورد استفاده قرار می‌گیرد.