مراحل تبدیل پشم به خامه (بخش دوم)

در ادامه‌ی مراحل تبدیل پشم به خامه ، مرحله رنگرزی را مورد بحث قرار می‌دهیم اما قبل از آن بد نیست با روش شماره گذاری نخ قالیافی نیز آشنا شویم.

روش شماره گذاری با استفاده از سیستم متریک

در این سیستم نخ برحسب طول در واحد وزن شماره گذاری می شود با توجه به موارد فوق در مباحث قبلی این گونه نتیجه گیری می شود که هرچه طول الیاف پشم بلندتر وقطر نخ کمتر باشد پشم از ظرافت بالاتری برخوردار است و به عبارتی شماره نخ با ظرافت آن رابطه مستقیم و با قطر آن نسبت معکوس دارد و به بیانی واضح تر هرچه شماره نخ بالاتر باشد قطر آن کمتر است بعنوان مثال: وقتی می‌گوییم که شماره نخی 10 است منظور این است که ۱۰ متر آن ۱ گرم وزن دارد و وقتی می‌گوییم نمره آن ۲۰ است یعنی ۲۰ متر آن ۱ گرم وزن دارد.

در این روش طول برحسب متر و وزن بر حسب گرم(g)  سنجیده می شود.

N = L/W یا طول/وزن = شماره نخ

لازم به ذکر است که خامه‌های مورد مصرف در قالیبافی دولا می‌باشند به همین دلیل همراه نمره نخ عدد ۲ نیز ذکر می شود. نمرات رایج در بازار عبارتند از:

3/2 – 4/2 – 5/2 – 6/2 – 7/2 - 8/2 – 9/2 – 10/2 – 11/2 – 12/2 – 14/2 – 18/2 – 20/2 – 24/2

در شماره گذاری فوق بزرگترین شماره نشان دهنده ظریفترین نخ به حساب می آید و کوچکترین نمره نشان دهنده ضخیم ترین نخ میباشد.

۴- رنگرزی:

یکی از قدیمی‌ترین پدیده هایی که بشر موفق به کشف آن شده است رنگ می باشد و تا سالیان سال بشر از مواد رنگرزی طبیعی برای رنگرزی استفاده می‌نموده است. برخی آن را به مصریان و برخی آن را به چینی ‌ها نسبت میدهند ولی کشفیاتی نیز بدست آمده است که دال بر وجود چنین هنری در شوش دارد.

تا قرن ۱۹ میلادی بشر برای رنگرزی، از مواد طبیعی استفاده می نموده است ولی در قرن ۱۹ میلادی با کشف رنگرزی مصنوعی تحولی عظیم در رنگرزی روی داد و تنوع رنگ‌ها به هزاران رنگ رسید و هنوز هم دانشمندان تلاش زیادی برای کشف رنگ‌هایی با کیفیت بالاتر انجام میدهند. با توجه به اهمیت رنگ و شناختی که بشر از این پدیده جذاب کسب نموده است، توانسته است که پیشرفت قابل ملاحظه ای در این رشته کسب نماید استفاده از رنگهای طبیعی و عملیات رنگرزی از هزاران سال پیش تاکنون در بین مردم کشور ما متداول بوده است و رنگرزی جایگاه ویژه ای داشته است و با گذشت زمان این رشته پیشرفت نموده است که سعی بر استفاده از رنگهای با تنوع و کیفیت بیشتر بوده است و امروزه نیز با پیشرفت هنر فرش‌بافی، هم اکنون در صورت بافی تا صدها رنگ متنوع استفاده می شود و همین ترکیب رنگ‌هاست که اهمیت قابل ملاحظه ای در مینیاتوربافی و همین استعداد هنرمندان ما در بافت، رنگ و طرح است که باعث شده نام ایران و فرش با هم عجین گردد و هنوز هم کشور ما در ارائه این هنر برتری خود را حفظ کند.

بطور کلی رنگها به ۳ گروه رنگهای درجه یک، درجه دو و درجه سه تشکیل میشوند.

رنگهای درجه یک (اولیه) یا اصلی:

رنگهای آبی، قرمز و زرد می باشند.

رنگهای درجه دو:

شامل رنگهایی هستند که از ترکیب ۳ رنگ فوق بدست می‌آیند و شامل نارنجی، بنفش و سبز میباشند.

رنگهای درجه سه:

شامل رنگهایی هستند که از ترکیب رنگهای اولیه و ثانویه بدست می آیند.

در نوعی دیگر از تقسیم‌بندی، رنگها به ۲ دسته رنگهای گرم و سرد تقسیم می شوند.

رنگها چه گرم و چه سرد، یا سیر یا روشن می باشند. به رنگهای روشن، رنگهای ملایم و به رنگهای سیر، رنگهای تند نیز گفته می شود.

هنرمندان ما بیشتر از رنگهای ملایم استفاده می‌نموده‌ اند و از بکارگیری رنگهای تند پرهیز می کرده اند، لکن بیشتر به هماهنگی نقش و رنگ التفات داشته اند.

امروز علاوه بر سليقه هنرمند طراح و بافنده، تقاضای بازار نیز در نظر گرفته میشود و با توجه به آن رنگها را انتخاب می‌کنند.