مراحل اجرای کار منبت و انواع آن

یک منبت خوب باید دارای زمینه ای صاف و یکدست باشد. گلها و شکلهای منبت باید به صورت قرینه و مساوی باشند. فاصله ها باید به یک اندازه باشند. از چوب بدون عیب استفاده شده باشند.

مراحل اجرای کارمنبت کاری

۱. ابتدا شخص منبت کار باید طرح منبت را انتخاب کند.

۲. سپس منبت کار باید طرح را روی چوب منتقل کند.

۳. قطعهی کار را به گیره بسته و سطح چوب را در صورت نیاز نفت بزند تا چوب نرم شود.

۴. پس از گذشت مدتی با مغار شفره طرح را باید از زمینه جدا نمود.

۵. سپس زمینه را با مغار تخت صاف و یکنواخت کند. این کار با دستگاه فرزدستی نیز می توان انجام داد.

۶. سپس طرح را با مغارهای مختلف فرم داده و روی آنها را تزئین کرد.

در منبت کاری معمولا با دست چپ مغار و چکش با دست راست گرفته شده و استفاده می شود. نحوهی نگه داشتن مغار و زاویهی قرار دادن آن روی چوب میزان برداشت بار از روی چوب را تعیین می کند. اگر زاویه قرار تیغ مغار روی چوب، با سطح چوب زیاد باشد. میزان باربرداری بیشتر می شود و اگر این زاویه کمتر شود میزان باربرداری کمتر می شود. دقت کنید زمانی که مغار را به صورت عمودی نگه داشته اید و برای خط انداختن روی آن ضربه می زنید، هنگام خارج کردن مغار از داخل چوب هرگز آنرا به جلو و عقب نکشید.

بلکه باید مغار را به چپ و راست تکان داده و از چوب خارج کرد. پس از تمام شدن کار می توان سطوح کار را با سمباده، پرداخت نمود که این کار را معمولاً رنگ کاران هنگام رنگ آمیزی انجام می دهند. سعی کنید که با کف دست به مغار ضربه نزنید. بلکه این کار را با چکش انجام دهید زیرا باعث آسیب رسیدن به عصبهای دست می گردد و همچنین پس از مدتی کارکردن مچ دست دچار درد می گردد. قبل از منبت کاری انتخاب چوب خیلی مهم می باشد. چوبی بدون گره، محکم، با بافت ریز و راست تار از عوامل مهم انتخاب چوب می باشد. البته برروی موادی غیر از چوب نیز کنده کاری می کنند. مانند عاج، استخوان و صدف که آنها را درون چوب جاسازی می کنند.

قلم زنی روی چوب

قلم زنی روی چوب حرفه ای است شبیه به منبت کاری ولی با ظرافت و دقت بسیار بیشتر کارهای قلمزنی شده معمولاً کارهایی کوچک می باشند که بیشتر وسایل و اشیاء زینتی می باشند مانند پیپ، عصا، چوب سیگار جعبه کوچک جواهرات و قطعات کوچک چوب که این نوع کارها معمولاً روی چوبهای با ارزش و محکم مانند عناب، گردو، آبنوس و... انجام می شود. وسایل و ابزار قلمزنی بسیار ابتدایی و ساده می باشند در قلمزنی بیشتر مهارت و ذوق و هنر استاد قلمزن مطرح است. ابزارهای قلمزنی معمولاً مته های مورد استفاده در سوراخکاری می باشد که با سنگ برقی تیز شده و حالت مغار ظریف را پیدا می کند و برای متهی تبدیل به مغار شده، دستهی کوچک چوبی ساخته و ساقی مته را درون آن چوب کرده تا هنگام کار کردن بتوان راحت تر کار کرد.

در قلم زنی از انواع طرح های چهره، گل و مرغ، پیکر انسان، حیوانات و پرندگان و.... استفاده می شود. قلم زنی نسبت به منبت کاری، کاری هنری تر به شمار می آید. توضیح اینکه این کار به علت استفاده از ابزار کم، بی سروصدا بودن در هنگام کار و همچنین نیاز به فضای کم و تمیز بودن این کار کاری است که می توان آنرا در منزل هم انجام داد.

معرق منبت

منبت روی چوب معرق را معرق منبت گویند. نحوهی کار به این صورت است. که ابتدا چوب را که ضخامت ۱ سانتی متر و یا بیشتر (بستگی به نوع طرح دارد) آماده کرده و طرح معرق را روی چوب پیاده کرده و آنها را برش می دهند. سپس چند تا از این چوب های معرق شده را روی یک صفحهی چوبی یا نئوپانی با چسب چوب چسبانده و پس از خشک شدن روی چوبها عمل منبت کاری را انجام می دهند. سپس چوب های منبت شده را از صفحه جدا کرده و روی زمینه معرق درجای خود می چسبانند و در نهایت تصویری معرق منبت شده بدست می آید.

البته این عمل را در معرق زمینه رنگ نیز انجام می دهند. به این صورت که طرح معرق را کاملاً انجام می دهند. سپس زمینه را مشکی کرده و بعد سطح آنرا صاف کرده و خش گیری می کنند. بعد از آن بعضی از جاها که نیاز به برجسته بودن دارد، را روی چوب دیگر پیاده کرده (همان طرح قبلی) سپس آن را برش داده و روی صفحه ای چسبانده و منبت کرده و آن را از صفحه جدا کرده و روی تابلو جاسازی می کنند و می چسبانند (مثلاً طرح سیمرغی که در آشیانه قرار گرفته و در آشیانه تخم پرنده وجود دارد برای برجسته کردن تخم پرنده به همان اندازهی تخم پرنده، دوباره چوب برش داده و منبت کرده و روی همان تخم دوباره می چسبانیم).

سپس بعد از خشک شدن پلی استر رویه را می ریزند. چون ضخامت زیاد می شود عمل پلی استر ریزی باید در چند مرحله انجام پذیرد. در خاتمه طرح هایی از منبت، ضمیمه می باشد که سعی شده است تا طرح ها از طرح های آسان شروع شده و به طرح های مشکل تر ختم شود.