ساختمان کورۀ میناسازی و ابزار مورد استفاده آن

ساختمان کوره میناسازی معمولا به شکل قوسی، مربع و یا مستطیلی ساخته می‌شود. اسکلت داخل کوره از جنس استیل است؛ زیرا فلز استیل از لحاظ انتقال گرما و دوام در برابر حرارت آتش مناسب‌ترین فلز به شمار می‌رود. برای ساختن یک کوره مناسب باید از ورق استیل شماره‌ی یک برای کف و ورقه شماره هشت برای اطراف کوره استفاده کرد؛ زیرا کف آن مستقیما در برابر آتش قرار دارد و چنانچه از ورقه یک استفاده نشود زودتر از بین می‌رود.

اطراف اسکلت کوره باید دارای خلا باشد تا بتواند حرارت را به صورت یکنواخت به تمام بدنه کوره برساند؛ زیرا چنانچه حرارت در تمام سطوح یکنواخت نباشد، بر کیفیت اثر هنری بسیار تاثیر گذار خواهد بود.

عمر کوره به تعداد دفعات استفاده از آن بستگی دارد؛ زیرا اگر به صورت مرتب از کوره استفاده شود ممکن است پس از حدود شش ماه نیاز به تعویض استيل آن باشد. هر چه کیفیت استیل و ساختمان کوره بهتر و مناسب‌تر باشد، کارهایی که داخل آن قرار می‌گیرد بهتر حرارت می‌بیند و از لحاظ کیفیت کار هم بسیار موثر است. هم‌چنین اطراف کوره باید توسط گِل پوشانده شود تا حرارت اطراف از بین نرود و هر چه گِل بهتر عمل آورده شود، عمر آن طولانی‌تر خواهد بود.

کوره نیز دارای دری است که دارای روزنه‌ای بوده و از آن می‌توان داخل را مشاهده کرد تا زمان مناسب را جهت داخل و خارج کردن اجسام مینا تشخیص داد. این در نیز معمولا با گازانبر جابه‌جا می‌شود. در گذشته برای تامین حرارت کوره از چوب و دیگر وسایل گرمازا و بعدها از نفت استفاده می‌شد اما امروزه حرارت کوره بیشتر با استفاده از گاز و بعضاً برق تامین می‌شود.

برای کوره کاری بهتر است از مکانی استفاده شود که دارای تهویه و نور کافی باشد. هم‌چنین نباید از نظر دور داشت که ظروف مینا به هیچ عنوان نباید در تماس مستقیم با آتش باشد. به همین دلیل است که ساختمان کوره‌ی میناسازی با ساختمان کوره‌ی کاشی‌سازی متفاوت است.

بعد از روشن کردن فر باید اجازه داد تا محوطه کوره کاملا سرخ شود و حرارت در تمام نقاط آن به صورت یکسان باشد. زمانی که کوره کاملا آماده شد، نوبت آتشکاری یا کوره کاری فرا می‌رسد. در این مرحله، با توجه به تجربه، حرارت را تنظیم می‌کنند و اگر احساس بشود که حرارت زیاد و یا کم است آن را به حد مطلوب می‌رسانند. در رشته‌ی میناسازی و به خصوص در قسمت آتشکاری نمی‌توان اجسام را در درجه حرارت خاصی قرار داد؛ بلکه از آنجا که اسکلت مس‌ها و یا ظروف مختلف ممکن است دارای ضخامت‌های مختلفی از لحاظ ساختار مسی خود باشند، زمان تشخیص به عهده استاد آتشکار است که از راه تجربه زمان مناسب را می‌داند.

اجسام مینا که داخل کوره برده می‌شود خواه لعاب باشد یا نقاشی در مرحله‌ی اول تیره رنگ می‌شود و سپس این تیرگی به سوی روشن شدن می‌رود تا زمانی که حالت غبار و یا مه اطراف ظروف مینا را فرا می‌گیرد. در این زمان باید اجسام را از کوره خارج کرد. البته باید دقت کرد تا جسم داخل کوره را به موقع خارج کرد؛ زیرا اگر دیر‌تر از حد معمول خارج شود، رنگ نقاشی حالت پخش به خود می‌گیرد و به اصطلاح سفیدک می‌زند و اگر زودتر باشد حالت کدر و زبری در آن ایجاد می‌شود. ولی چنانچه استاد آتشکار مشاهده کند که جسمی حرارت کم دیده باید بلافاصله در کوره قرار دهد تا باعث پخت کامل آن شود و اصطلاحا رنگ‌های آن بپرد. ولی اگر ظرف یا جسم مینا شده زیاد حرارت دیده باشد دیگر نمی‌شود کار کرد مگر دوباره تعمیر شود.

همچنین باید هنگام خارج کردن از کوره آن را با احتیاط روی تخت کار قرار داد؛ زیرا در این مرحله ظروف حالت انعطاف پیدا می‌کند و هر ضربه‌ای باعث می‌شود که از شکل خود خارج شود. به طور کلی مهم‌ترین مسأله در آتشکاری تجربه است که باید در طول زمان و تجربیات متعدد در اختیار فرد آتشکار قرار گیرد.

ابزار مورد نیاز برای کوره‌ کاری آتشکاری

برای استفاده از کوره میناسازی به ابزار و وسایلی نیاز است که در ادامه مطلب به آنها می پردازیم.

تخته کار

تخته کار جسم مسطحی است به اشکال مختلف از جنس آهن و معمولا از مفتول که به اشکال مختلف ساخته می‌شود و به نوع کارکرد بستگی دارد. زمانی که بخواهند اجسام میناکاری را داخل کوره قرار دهند، آن را بر روی تخته کار قرار داده، داخل کوره می‌برند. همچنین گاهی اوقات از صفحه استیلی برای تخته کار، که روی چهارچوبی از مفتول ساخته می‌شود، استفاده می‌شود.

بهتر است قبل از آنکه اجسام میناکاری شده را بر روی تخته کار قرار دهند، خود تخته کار را حرارت دهیم؛ زیرا اگر تخته کار قبلا حرارت دیده باشد، جسم مینایی بهتر می‌تواند حرارت را به خود جذب نماید.

در گذشته‌ی نه چندان دور از مقوای نسوز نیز برای قراردادن اجسام در داخل کوره استفاده می‌شد. بدین صورت که مقوای نسوز را روی چهارچوب فلزی قرار می‌دادند و سپس اجسام مینا را برای حرارت دادن روی مقوا گذاشته، وارد کوره می‌کردند.

انبر گازی شکل

از این وسیله برای جابه‌جا کردن در کوره و یا برداشتن اجسام سنگین مینا از روی تخته کار می‌توان استفاده کرد.

انبر

از انبر برای برداشتن کار از روی تخته کار استفاده می‌شود و معمولا به دلیل سنگین بودن اجسام بهتر است انبرهای نسبتا بزرگ و بادوام را به کار برد. همچنین از انبر برای تاب‌گیری اجسام مینا نیز می‌توان استفاده کرد.

میله

از این وسیله برای وارد و خارج کردن تخته کار در کوره، که ظروف مینا روی آن قرار دارد، استفاده می‌شود و دارای سه قسمت است: الف) دسته چوبی: برای جلوگیری از انتقال حرارت از دسته چوبی استفاده می‌شود.

ب) میله آهنی: که معمولا یک متر الی یک متر و سی سانتی‌متر است.

ج) دهانه میله: که به صورت دهانه‌ای باز است و محل اتصال تخته کار و میله است. بعضی از کوره کارها به جای استفاده از میله از انبرهای بلند که معمولا ۸۰ الی ۹۰ سانتی‌متر است برای وارد یا خارج کردن تخته کار در کوره استفاده می‌کنند.

دم، فر و موتور مولد باد

برای ایجاد و تنظیم حرارت کوره از دم، فر و موتور مولد باد استفاده می‌شود. البته در کوره‌های برقی نیازی به این وسایل نیست و بیشتر در کوره‌های نفتی و گازی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

صفحه سنگی

برای قراردادن اجسامی که از کوره خارج می‌شود یا برای تاب‌گیری پلاک‌ها و یا ظروف مینایی به خصوص بشقاب‌ها از صفحه سنگی، که به صورت اندازه‌های مختلف است، استفاده می‌شود. بهتر است هنگام کار صفحه سنگی کاملا تمیز باشد.

نقاب یا عینک

نقاب یا عینک برای جلوگیری و محافظت از چشم و صورت از حرارت مورد استفاده قرار می‌گیرد و بهتر است شیشه عینک و یا نقاب کمی دودی باشد؛ زیرا شیشه‌های روشن و شفاف ممکن است به چشم آسیب برساند. عدم استفاده از نقاب یا عینک ممکن است موجب سوختگی صورت و ضعف چشم شود. بنابراین بهتر است از نقاب‌هایی استفاده شود که کاملا سر و صورت را می‌پوشاند.

لباس مناسب

ست از لباس‌های نسوز و یا لباس‌هایی که بتواند در برابر حرارت مقاومت بیشتری داشته باشد استفاده کرد و نباید هیچ قسمت از بدن بدون پوشش باشد؛ زیرا حرارت باعث سوختگی و ایجاد مشکلات برای آتشکار می‌شود.

دستکش

اگر از دستکش نسوز استفاده شود بهتر است؛ زیرا دست‌ها تنها قسمتی از بدن است که بعضا تا قسمتی از آن در کوره وارد می‌شود. بنابراین بهتر است از پوشش مناسب استفاده شود. از آن جایی که دست برای قرار دادن تخته کار و یا اجسام مینایی به مدت کوتاهی در کوره قرار می‌گیرد باید موارد ایمنی کاملا رعایت شود.