روش اجرای چند پروژۀ خراطی

هنر خراطی یکی از هنرهای زیبا و مورد نیاز انسان ها بوده، چنان که آنها از همان آغاز نیز به هنرهای ساخته شده با چوب نیز توجه می کردند و آنها را مورد استفاده خود قرار می دادند. این هنرها به خصوص هنر فوق العاده خراطی، به تدریج پیشرفته تر شد و هم اکنون نیز هنرمندان بسیاری به آن مشغول هستند.

شمعدان

چوب: گیلاس

ارتفاع: ۲۷ / ۵ سانتی‌متر

قطر: ۶۸ سانتی‌متر

مراحل ساخت شمعدان

١. مرکز را در دو سر گرده‌ی گیلاس علامت گذاری کرده، آن را روی دستگاه نصب کنید.

٢. با نون گاز اندام، قطعه کار را اندام کرده، به یک استوانه هموار تبدیل کنید.

٣. دو سر قطعه را با ابزار جدا کننده تخت کنید.

۴. با پولاد کج سطح قطعه را پرداخت کنید.

۵. در قسمتی که محل تلاقی سر شمعدان با پایه است یک شیار V به عمق ۳ سانتی‌متر ایجاد کنید تا شکل اصلی سر شمعدان به دست آید.

۶. شیب کناره شیار V که به سمت پایه است را باید تا انتهای پایه گسترش دهید.

۷. قسمت کاسه‌ای داخل سر شمعدان را که در تماس با مرغک است با اسکنه سرکج از داخل به صورت یک کاسه خالی کنید. (البته قسمت میانی آن که به مرغک متصل است باقی می‌ماند تا بعد از عمل خراطی از آن جدا شود.)

۸. پیش‌پا را از روی دستگاه برداشته، کار را به ترتیب با سنباده شماره ۱۸۰، ۲۲۰ و ۴۰۰ سنباده بزنید.

۹. مراحل پرداخت نهایی را با لاک الکل انجام دهید.

ظرف پایه‌دار

چوب: گردو، چنار

ارتفاع: ۱۱ سانتی‌متر

قطر: ۱۱ / ۵ سانتی‌متر

مراحل ساخت ظرف پایه‌دار

برای ایجاد تنوع یا استفاده از چوب‌های کوچک، می‌توان آنها را به هم چسباند و سپس آنها را خراطی کرد. در نمونه مذکور از چوبی استفاده شده که از چند قطعه چوب با رنگ و بافت‌های متفاوت ساخته شده است.

۱. برای شروع کار قطعه را روی یک صفحه گرد که از قبل خراطی شده (چوب پشتیبان در اصل نوعی صفحه تراش کاذب است) چسبانیده، و روی سه نظام سوار کنید.

٢. در مرحله نخست تمام قسمت‌های مختلف قطعه را اندام کرده، هر قسمت را برحسب طرح اصلی به استوانه و مخروط‌هایی با قطرهای نزدیک به طرح اصلی درآورید.

٣. قسمت سر قطعه را با اسکنه‌های سر کج و ناخنی به عمق دلخواه گود کنید.

۴. در این مرحله داخل ظرف شکل گرفته است. پس آن را سنباده زده، با لاک الکل پرداخت کنید.

۵. مرغک را جلو آورده، با یک قطعه چوب به ظرف متصل کنید تا داخل ظرف زخمی نشود.

۶. با ابزارهای نون گاز و تراشنده‌های ناخنی و سر کج و بر مبنای طرح اصلی پایه را شکل دهید.

۷. پایه و قسمت خارجی ظرف را سنباده کاری و پرداخت کنید.

۸. با تیغه جداکننده ظرف را از روی چوب پشتیبان جدا کنید.

۹. در مراحل پایانی جدا کردن کار حتما با دست راست آن را حفاظت کنید تا ظرف پرتاب نشود.

گلدان

چوب: عناب

ارتفاع: ۱۰ / ۸ سانتی‌متر

قطر: ۹ سانتی‌متر

مراحل ساخت گلدان

1. قطعه را پس از نصب روی سه نظام، اندام کنید.

٢. با اسکنه‌های سر کج و ناخنی قطعه را حالت دهید.

٣. رویه ظرف را سنباده زده، مقداری تراشه چوب را در دست گرفته، در زیر قطعه کار در حال گردش بگیرید تا سطح کاملا پرداخت شود.

۴. مراحل لاک الکل کاری را انجام دهید.

۵. با نوک پولاد کج روی سطح ظرف دو خط تزیینی بیندازید.

۶. با نگه داشتن یک قطعه چوب نوک‌تیز در داخل شیارها، آنها را بسوزانید تا تیره شوند.

۷. پس از اتمام مراحل روی ظرف، پله را کاملا کنار بکشید و پیش‌پا را به طرف سر قطعه کار برده، و در ارتفاع یک سانتی‌متر پایین‌تر از محور دستگاه قرار دهید.

۸. با اسکنه سرگرد نازک، قطعه کار را تا عمق دلخواه سوراخ کنید. در هر مرحله، عمق سوراخ را با کولیس اندازه‌گیری کنید.

۹. مرحله به مرحله داخل ظرف را خالی کنید. در هر مرحله در حدود نیم سانتی‌متر پیشروی به عمق داشته باشید.

۱۰. توجه داشته باشید که عمل تراش را از مرکز به دیواره انجام دهید تا به محدوده انتهای ظرف برسید.

۱۱. در این مرحله دیواره داخل پله پله شده است.

۱۲. برای برطرف کردن ناهمواری روی دیواره داخلی، با یک اسکنه ناخنی از میانه انتهای ظرف شروع به تراش کنید و کم کم از دیواره بالا بیایید تا به لبه ظرف برسید. البته در زمان تراش دیواره، کناره لبه تیغه این عمل را انجام می‌دهد.

۱۳. داخل ظرف را سنباده زده، پرداخت کنید.

۱۴. با تیغه جداکننده کار را از باقیمانده جدا کنید.

ظرف با لبه طبیعی

چوب: نارون

ارتفاع: ۹ سانتی‌متر

قطر: ۸ / ۵ سانتی‌متر

مراحل ساخت ظرف با لبه طبیعی

١. یک طرف گرده را با دستگاه رنده، تخت و هموار نمایید.

۲. سپس آن را روی یک چوب پشتیبان چسبانده، و سوار سه نظام کنید.

٣. قطعه را اندام کنید.

۴. برای اینکه پوست از چوب جدا نشود روی پوست و لبه‌های چوب مقداری رزین پلی‌استر رقیق شده بزنید و بگذارید تا کاملا خشک شود.

۵. با اسکنه سر کج ظرف را بر طبق طرح اصلی حالت دهید.

۶. در مرکز قطعه سوراخی به عمق دلخواه ایجاد کنید.

۸. تراشیدن داخل ظرف را به صورت جارویی آغاز کنید.

۸. پشت و روی کار را سنباده زده، و پرداخت کنید.

۹. ظرف را با تیغه جداکننده از چوب پشتیبان جدا کنید.

ظرف درپوش‌دار

چوب: نارون

ارتفاع: ۱۴ سانتی‌متر

قطر: ۹ سانتی‌متر

مراحل ساخت ظرف درپوش‌دار

۱. گرده چوب را در میان نیش و مرغک محکم کنید.

٢. با ابزار جداکننده قسمت انتهای آن را تراش دهید تا یک پله با قطر کمتر

از حداکثر دهانه سه نظام درآید. (چون دهانه بین فک‌های سه نظام کوچک‌تر از قطر قطعه چوب است)

٣. قطعه را از دستگاه خارج و سه نظام را جایگزین نیش کنید.

۴. قطعه را روی سه نظام سوار کنید.

۵. مراحل اندام کردن را اجرا کنید.

۶. استوانه به دست آمده را بر طبق طرح اصلی با اسکنه‌های سرگرد و سرکج حالت دهید.

۷. قسمت درپوش ظرف را نیز همانند طرح علامت زده، و با ابزار جدا کننده یک کنشکاف به عرض و عمق حدود نیم سانتی‌متر روی آن ایجاد کنید. (منظور از کنشکاف، شکافی است که دارای مقطع مستطیل باشد.)

۸. قسمت بالای درپوش را با اسکنه گود کرده و حالت دهید.

۹. پیش‌پا را کنار کشیده، و مراحل سنباده کاری و پرداخت را انجام دهید.

۱۰. با کمک تیغه جدا کننده درپوش را از قسمت علامت‌گذاری شده جدا کنید. باید در نظر داشته باشید که زائده به جای مانده از کنشکاف روی درپوش بماند.

۱۱. پیش‌پا را جلوی قطعه قرار داده، و در مرکز آن سوراخی به عمق دلخواه بزنید.

۱۲. با اسکنه‌های سرتخت و ناخنی داخل ظرف را تراشیده، و خالی کنید.

۱۳. قطر دهانه ظرف را با پرگار کنترل کنید تا هم‌اندازه زائده پله‌ای روی درپوش باشد. (چون زائده درپوش بعد از اتمام کار باید در دهانه ظرف کاملا کیپ شود.)

۱۴. پس از حصول عمق لازم، داخل ظرف را سنباده کشیده، و پرداخت کنید.

۱۵. با تيغه جداکننده ظرف را از انتها برش داده، و از قسمت باقیمانده جدا کنید.