رنگ‌کاری معرق و مراحل آن (بخش دوم)

برای ساخت یک اثر معرق باید مراحلی را مورد استفاده قرار داد تا بتوان آثاری بی نهایت زیبا را به بازار عرضه نمود. در مطلب قبل در مورد رنگ کاری معرق مراحل آن صحبت کردیم. در این مطلب نیز به ادامه آن موضوع می پردازیم.

۷. تینر قوی: یک نوع رقیق کننده می‌باشد که برای شل شدن رنگ از آن استفاده می‌شود که پس از خشک شدن رنگ از محیط خارج شده بدون اینکه تغییری در کیفیت رنگ ایجاد کند. تینر فوری با درجه فراریت‌های مختلف به بازار عرضه می‌شود مانند تینر ۸۰۰۰-۱۰۰۰۰و... تا ۲۰۰۰۰ که به تینر لوساید معروف است. از تینر فوری برای رقیق کردن انواع رنگ‌های فوری، پلی‌‌استر، سیلر و کیلر استفاده می‌شود.

۸. خمیر مشکی: ماده‌ای است که در معرق زمینه رنگ برای پوشش زمینه معرق از آن استفاده می‌شود.

۹. رنگ فوری: از ‌آن جهت رنگ‌آمیزی پشت کارهای تابلو معرق استفاده می‌شود.

۱۰. شیر پولیش: مایع سفید رنگی می‌باشد که کار آن براق کردن سطح معرق می‌باشد.

۱۱. نوار چسب شیشه‌ای (اسکاچ): این چسب که از جنس پلاستیک می‌باشد برای پوشاندن سطح تابلوی معرق براق شده با کاغذ یا روزنامه می‌باشد تا هنگام رنگ‌آمیزی پشت تابلوی معرق سطح کار خش نیافتد.

۱۲. سیلر و کیلر: وقتی که از پلی‌‌استر بر روی چوب استفاده می‌شود که از پراکسید هم باید استفاده شود بنابراین می‌تواند مشکلاتی را بوجود آورند. اجزای فنلی که در چوب به طور طبیعی در چوب یافت می‌شوند می‌توانند پراکسید را تجزیه کنند و باعث ضعف خشک شدن فیلم برای کاهش این مشکلات پلی‌استر را بر روی لایه‌ای از سیلر استفاده می‌کنند سیلر باعث پر شدن منافذ چوب شده و بافت چوب را پر می‌کند.

اجزای اصلی رنگ نیترو سلولزی عبارتند از خود رنگ پایه سلولزی که قدرت سختی به ‌آن می‌دهد و یک رزین سخت که معمولا صمغ استریا رزین طبیعی است و درصد برق و مقدار چسبندگی را افزایش می‌دهد ولی استحکام کنشی و دوام خارجی آن را کم می‌کند تشکلیل می‌شود از مواد نرم کننده نیز استفاده می‌شود.

در ساخت سیلر از استئارات روی برای مات کردن استفاده می‌شود. سیلر قابلیت سنباده خوری بهتری نسبت به کلر دارد. مدت خشک شدن ‌آنها در حدود ۲ ساعت می‌باشد. رنگ سیلر کرم و کلر قهوه‌ای شفاف روشن می‌باشد. سیلر و کلر با تینر فوری رقیق شده و قابل استفاده با پارچه، قلم‌مو و پیستوله می‌باشد. هرگز از سیلر و کلر نباید در زیر نور خورشید و حرارت استفاده مستقیم نمود. زیرا باعث طبله شدن فیلم می‌شود. در معرق کاری از این دو ماده برای عایق بندی چوب‌های معرق استفاده می‌شود.

مراحل رنگ ‌کاری

قبل از شروع به عمل رنگ کاری ابتدا باید چوب‌های معرق را سیلر، کلر یا پلی‌استر عایق‌بندی نمود تا در برابر مواد مشکی محافظت شده و احیانا رنگ به خود نگیرد. در صورتی که از خاتم یا فلز در معرق استفاده شده بهتر است، که آن را با پلی‌استر عایق‌بندی نمود زیرا در هنگام پوست زدن داغ شده و از بین می‌روند. بعد از خشک شدن دور کار را سنباده نموده تا صاف شود. سپس با چسب کاغذی دور آن را چسب می‌زنیم به طوری که حداکثر حدود ۱ سانتیمتر از لبه زیر کار و ۰/۵ سانتیمتر از روی چوب‌های معرق بالاتر باشد. بهتر است قبل از استفاده از چسب کاغذی دور آن را چسب فوری زده و ۱۵ دقیقه صبر کرده سپس چسب کاغذی را می‌زنیم. بعد سطح کار را تمیز کرده و در جایی تراز قرار می‌دهیم و در صورت نیاز با تراز بنایی یا حباب‌دار کار را تراز می‌کنیم.

خمیر مشکی را با مقدار مورد نیاز رزین یا پلی‌استر ترکیب کرده و آن را خوب هم می‌زنیم. برای اینکه بدانیم رزین کاملا مشکی شده است یا نه، مقداری از آن را روی کاغذ سفید ریخته اگر رزین کاملا مشکی نباشد اثر سفیدی بر روی کاغذ مشخص می‌شود. بعد از این مراحل آن را از جوراب نازکی عبور داده تا ناخالصی‌های آن گرفته شود، سپس پراکسید یا خشک‌ کن را به اندازه مناسب داخل مواد مشکی ریخته و کبالت را نیز به آن اضافه می‌کنیم و آن را خوب مخلوط می‌کنیم و روی سطح کار می‌ریزیم برای اینکه پلی‌استر کمتر حباب بزند مقدار کمی تینر فوری به آن اضافه می‌کنیم.

مواد مشکی باید تمام درزهای بزرگ و کوچک بین چوب‌ها را پر کند مواد مشکی باید به اندازه‌ای روی سطح کار ریخته شود که روی نازکترین چوب‌ها را بپوشاند. به طوری که درزهای تمام کار را پر کند. در صورت حباب زدن با شانه‌ای دندانه ریز حباب‌ها را از بین می‌بریم بعد از خشک شدن مواد مشکی که حداقل ۱۲ ساعت زمان لازم دارد، چسب‌های دور کار را کنده سپس با ماشین پوست نواری یا گرد سطح کار را سنباده می‌کنیم. بهتر است از سنباده‌های ۶۰ یا ۸۰ استفاده شود. عمل سنباده زنی را آنقدر ادامه می‌دهیم تا تصویر معرق از زیر مواد مشکی بیرون بیاید. بعد از آن با ماشین سنباده لرزان و سنباده‌های نرمتر مانند ۱۰۰، ۱۲۰و... سطح کار را خش‌گیری می‌کنیم. کار را همانند قبل چسب کاغذی زده و روی کار را با تینر فوری تمیز می‌کنیم تا کار آماده برای ریختن پلی‌استر شود. برای محاسبه مقدار مورد نیاز پلی‌استر مساحت سطح کار را محاسبه نموده و در ارتفاع یعنی ۲ یا ۳ میلیمتر ضرب کرده و حجم را به میلیمتر مکعب به دست می‌آوریم.

سپس پلی‌استر را با مقدار کمی تینر فوری ۱۵۰۰۰ رقیق کرده پراکسید و کبالت را نیز به آن اضافه نموده، خوب هم می‌زنیم و آن را روی سطح کار تراز شده می‌ریزیم و در صورت حباب زدن باز هم با یک شانه روی حباب‌ها کشیده تا از بین بروند. بعد از خشک شدن واکس روی پلی‌استر را با سنباده زبر و یا لیسه برمی‌داریم. سپس شروع به سنباده زدن می‌کنیم. آن کار را با ماشین لرزان و با سنباده زبر مثلا ۱۰۰ شروع کرده و به ترتیب تا سنباده شماره ۴۰۰، ۵۰۰ و ... خش‌گیری می‌کنیم. بعد از عمل سنباده زدن مراحل پولیش زدن را انجام می‌دهیم. کله نمد را به ماشین پوست بسته و پولیش زبر یا قرمز را روی سطح کار مالیده سپس کله نمد می‌زنیم تا خش‌های سنباده لرزان از بین برود بعد از پولیش زیر از پولیش نرم یا سفید استفاده کرده و پولیش می‌زنیم.

البته از صابون پولیش نیز می‌توان به جای پولیش زبر استفاده نموده سپس با پوست بره که با ماشین پوست بسته می‌شود همراه با شیر پولیش سطح تابلو را براق می‌کنیم. سطح براق شده را با روزنامه یا کاغذ و چسب شیشه‌ای با کاغذی پوشانیده و دور و پشت تابلو را بتونه کاری نموده و بعد از سنباده زدن رنگ فوری را می‌زنیم سپس چسب‌ها را کنده و سطح کار را با الکل صنعتی روی کار را تمیز می‌کنیم. توضیح اینکه می‌توان پلی‌استر را بر روی کار با پیستوله نمره ۲ یا ۲/۵ و یا فشار باد کم روی سطح کار پاشید. پلی‌استر باید همانند بارش باران روی سطح کار پاشیده شود.

عمل پلی‌استر ریزی باید در محیطی عاری از گرد و غبار و در دمای حدود ۲۳ تا ۳۰ درجه سانتیگراد انجام شود. در ضمن نکات ایمنی فردی مانند استفاده از ماسک تنفسی را نباید فراموش کرد.

روش‌های پلی‌استر ریزی رویه

پلی‌استر رویه به سه طریق روی کار زده می‌شود:

الف) می‌توان پلی‌استر را روی سطح معرق ریخت و در صورت حباب زدن آنها را از بین برد.

ب) می‌توان پلی‌استر را با فشار باد کم و ملایم تنظیم شده کمپرسور و پیستوله‌ای که دارای سوزن شماره ۲ یا ۲/۵ است به نحوی پاشید که پاشش آن مانند ریزش باران باشد و سطحی یکنواخت را به وجود آورد.

ج) روش دیگر می‌توان پلی‌استر را در یک مرحله به صورت لایه‌ای نازک روی سطح کار ریخت و یا پاشید و صبر کرد تا پلی‌استر ژله شود (بعد از مدت نیم ساعت)، سپس یک لایه نازک دیگر هم می‌توانیم بریزیم و یا بپاشیم و این کار تا ۳ بار می‌تواند تکرار شود تا ضخامت پلی‌استر به ۲ میلیمتر برسد، سپس منتظر شد تا پلی‌استر خشک شده و آن را پولیش کرد. توجه کنید که اگر بیش از ۲ میلیمتر پلی‌استر بر روی سطح کار بریزیم علاوه بر مقرون به صرفه نبودن امکان ترک برداشتن آن نیز زیاد می‌شود.

نحوه رنگ‌آمیزی معرق زمینه چوبی

بعد از این مراحل ریختن مواد مشکی و پوست زدن و .. سطح کار را یک تا دو دست سیلر رقیق شده می‌زنیم سپس با سنباده خیلی نرم آن را کمی سنباده زده تا حالت صابونی شود. سپس پلی‌استر را روی آن ریخته و یا می‌پاشیم. لازم به یادآوری است که اگر پلی‌استر را بخواهیم روی کار (سطح معرق) بریزیم باید سطح کار خیلی صاف و تراز باشد.

رنگ‌کاری معرق زمینه رنگی با اکلیل (ابر و بادی)

برای تهیه خمیر رنگی متن معرق می‌توان رنگ‌های فوری با جوهر را با پلی‌استر مخلوط کرده و زمینه رنگ دلخواه مثل سبز، قرمز، آبی، زرد و ... را به دست آورده و با پلی‌استر مخلوط کرده و روی معرق بریزیم می‌توان همراه با رنگ‌ها از پودر اکلیل نقره‌ای با طلایی نیز استفاده کرد. به این صورت که هنگامی که خمیر رنگی را تهیه کردیم به اندازه دلخواه پودر اکلیل را داخل آن و درون محلول آماده شده می‌ریزیم. پلی‌استر و خشک کن و کبالت را نیز به ماده فوق می‌افزاییم سپس روی معرق می‌ریزیم و با یک چوب کوچک دائم روی رنگ را به هم می‌زنیم طوری که حالت ابر و بادی و موج روی زمینه را بگیرد. این عمل را آنقدر ادامه می‌دهیم تا پلی‌استر حالت ژله‌ای بگیرد و موج‌ها ثابت شوند.

مواد نرم کننده

مواد نرم کننده مواد افزودنی آلی هستند که به منظور انعطاف دادن به فیلم رنگ و یا افزایش آن به ویژه در مورد رنگ پایه‌هایی که تولید فیلم‌های خشک می‌کنند به کار گرفته می‌شود. نرم کننده‌ها خواص مهمی از قبیل قدرت جابجا شدن، یکنواختی، قابلیت قلم‌خوری، مقاومت در برابر ضربه، خاصیت کش آمدن، و برق و درخشش رزین را بهبود می‌بخشد. نرم کننده‌ها بر اساس مناسب بودن بهره‌دهی، پایداری غیر فرار بودن، بو، مزه، طعم، خواص فیزیولوژیکی و غیره برای رزین مورد نظر انتخاب می‌شوند.

روش‌های از بین بردن چربی چوب

در صورتی که در معرق از چوب‌های چرب مانند فوفل: سرخدار، زیتون، پسته و ... استفاده شده باشد باید قبل از رنگ کاری چربی آنها را گرفت. برای این کار می‌توان:

۱. چوب‌های چرب را با تینر فوری شستشو داد.

۲. روی چوب‌ها را با سیلر و کلر عایق بندی نمود.

٣. با ماده ضد چربی، چربی چوب‌ها را گرفت.

۴. با پلی‌استر عایق بندی کرد.

اگر چوب‌ها رطوبت داشته باشند بعد از رنگ‌آمیزی زیر رنگ به صورت کریستال مشخص می‌شود.

مشخصات یک تابلو معرق خوب:

۱. تابلو تاب نداشته باشد.

۲. درز بین چوب‌ها کم باشد.

٣. پشت و دور تابلو رنگ شده باشد.

۴. از نقاشی روی چوب استفاده نشده باشد.

۵. رنگ‌بندی در تابلو مناسب باشد.

۶. از زیر کار مناسب استفاده شده باشد.

۷. از زیر کار شبکه‌ای در تابلوهای بزرگ استفاده شده باشد.

۸. پلی‌استر رویه یکدست و بدون خش باشد.

۹. ضخامت پلی‌استر رویه بیشتر از ۲ میلیمتر نباشد.