رنگرزی و ثابت کردن رنگ‌های طبیعی در قلمکار

پس از خارج کردن پارچه ها از دیگ بخار، پارچه ها راهی حاشیه ی زاینده رود می شود تا در کارگاه های رنگرزی توسط گازرها داخل حوضچه های آب قرار گیرد. این عمل را «جُولی شوری» می نامند که به مدت یک ساعت انجام می گیرد تا مواد زاید و غلظت دهنده ی کتیرا از پارچه جدا و آماده ی رنگرزی شود.

پارچه های جولی شوری شده را یکی پس از دیگری وارد پاتیل رنگرزی (حمام رنگ) می کنند. که مخلوطی از آب شصت درجه سانتی گراد و مقداری پوست انار و جوهر آلیزارین (ریشه روناس) است. آنگاه گازرها بار دیگر آنها را بر روی خرک (نردبان کوچک) می گذارند و باز پوست انار و جوهر آلیزارین به آب اضافه می کنند و پارچه ها را داخل آن قرار می دهند.

این عمل با حرارت دادن ادامه پیدا می کند تا آب به نقطه جوش برسد. حدود پانزده دقیقه در حال جوش عمل رمق کشی انجام می شود و جذب جوهر بر روی سولفات آهن (زاج سیاه) و سولفات آلومینیم (زاج سفید) صورت می پذیرد تا آنکه دو رنگ طبیعی ظاهر و ثابت شود. پس از رنگرزی، پارچه ها را درون حوضچه ها قرار می دهند و در آب روان شست وشو می دهند و بر روی ریگهای حاشیه زاینده رود پهن و خشک می کنند؛ پس از آن پارچه ها را بار دیگر به کارگاه های قلمکارسازی می فرستند و در پی آن هم در بازار عرضه می کنند.

فیکسه کردن رنگهای شیمیایی

پارچه های چاپ خورده را برای فیکسه کردن رنگهای شیمیایی به وسیله ی حرارت مرطوب بخار می دهند. این عمل توسط دیگ بخار به مدت یک ساعت و نیم انجام می شود. در این مرحله بیندر به کمک حرارت رنگ را بر روی سطح الیاف پارچه ثابت می کند تا در مقابل شست و شوهای بعدی مقاوم شود.

شایان ذکر است که در فصل زمستان، علاوه بر بخار مرطوب، لازم است پارچه با بخار خشک نیز حرارت ببیند، زیرا در تابستان این کار با تابش آفتاب انجام و از این طریق بوی نفت از پارچه دور می شود.