دوخت جاکارتی

در این مطلب در مراحل دوخت یک جاکارتی را توضیح خواهیم داد:

دوخت جاکارتی به روش اول

در ادامه روش اول برای دوخت جاکارتی را مورد بحث قرار خواهیم داد:

طراحی الگو

برای تهیه یک جاکارتی نیاز به ۳ الگوی مجزا داریم.

دو الگوی ۶ * ۱۰ (جهت جیب‌های جاکارتی)

و یک الگوی ۱۰ * 13.5  (جهت پشت جیب ها).

۱. ابتدا الگوها را بوسیله ابزار طراحی بر روی کاغذ پیاده‌ می‌کنیم.

ایجاد الگوی اولیه مهمترین مرحله کار‌ می‌باشد چرا که کوچکترین بی دقتی در ایجاد طرح باعث خراب شدن کار در انتها‌ می‌گردد.

استفاده مناسب از ابزاری چون گونیا، خط کش، پرگار، شابلون و دقت در ترسیم الگوها بر روی کاغذ (با در نظر گرفتن اندازه‌های دقیق و میلیمتری)‌ می‌تواند اولین قدم مثبت در تولیدی ایده ال باشد.

برای رسم یک الگوی منظم و دقیق ابتدا با گونیا خطوط اظلاع را مشخص و سپس با خط کش خطوط را به یکدیگر وصل‌ می‌کنیم.

هرگز از گوشه‌های گونیا برای کشیدن خط استفاده نکنید چرا که گوشه گونیا برای اتصال دو خط عمودی و افقی مناسب نیست.

۲. اکنون باید بر روی قسمت بالای الگوی جیب ها، هلال سر جیب ایجاد کرد.

برای این کار به اندازه 2.5 سانتیمتر از دو طرف طولی قسمت بالای جیب‌ها را رها کرده و یک کادر به طول ۵ و عمق ۰.۵ سانتیمتر‌ می‌کشیم. سپس الگو را بوسیله کارتر از روی کاغذ جدا‌ می‌کنیم.

3. برای ایجاد هلال در قسمت سر جیب‌ها با گونیا یا پرگار هلال‌ها را در گوشه کادر سر جیب ایجاد کرده و سپس با قیچی آنها را برش‌ می‌دهیم.

انتقال الگو (الگوها‌ می‌توانند بر روی مقوا، طلق، ورق رادیولوژی یا حتی ورق‌های نازک فلزی انتقال یابند).

۱. اکنون طرح یا الگوی کاغذی را به کمک خط کش و وسایل طراحی بر روی مقوا انتقال داده و سپس الگوی مقوایی را برش‌ می‌دهیم.

البته ایجاد الگوی اولیه بر روی ورق‌های رادیولوژی بسیار بهتر از مقوا‌ می‌باشد چرا که هم ظریف‌تر هستند و هم‌ می‌توان به دفعات بدون اینکه خراب شوند از آنها استفاده کرد.

2.  پس از برش الگوی مقوایی‌ می‌بایست آن را بر روی چرم انتقال داد.

البته قبل از انتقال طرح بر روی چرم باید چرم را کاملاً صاف کرد و از قسمت‌های صاف و یکدست چرم استفاده نمود.

3. ابتدا در قسمت صاف و یکدست چرم و با استفاده از گونیا دو خط مستقیم را ایجاد‌ می‌کنیم.

برای کشیدن خط بر روی چرم حتماً از خودکار اکلیلی (خودکار مخصوص چرم) استفاده کنید.

۴. پس از مشخص کردن خطوط اولیه، الگو را بر روی چرم و منطبق با خطوط قرار‌ می‌دهیم و با خودکار اکلیلی کادرها را‌ می‌کشیم.

انتقال طرح از روی مقوا بر روی چرم معمولاً باعث اضافه شدن ۱ یا ۲ میلیمتر به کادر طرح‌ می‌گردد که باید این مسئله را در نظر گرفت.

البته چنانچه الگوی ما، ورق‌های رادیولوژی باشد این اتفاق‌ نمی‌افتد.

5. پس از انتقال طرح باید چرم را برش داد.

برای برش چرم‌ می‌بایست ابتدا کاتر را عمود بر سطح چرم قرار داد و نوک کاتر را تا عمق چرم فرو برد و سپس کاتر را به صورت مایل گرفته و برش را انجام دهیم.

5. برای برش چرم حتماً از خط کش فلزی استفاده کنید.

6. ضمناً خط کش همیشه‌ می‌بایست در قسمت داخل الگو قرار داشته باشد تا از تکان خوردن و جابجایی چرم جلوگیری شود.

7. برای جلوگیری از لغزش خط کش و ایجاد برشی صاف و یکدست‌ می‌بایست با سه انگشت دست چپ خود بر روی خط کش فشار وارد کرده و انگشت شست را حایل بر کارتر بگیریم.

8. با حرکت کردن کاتر، انگشت‌ها هم‌ می‌بایست به سمت برش حرکت کنند.

9. در زمان برش هرگز کاتر را از چرم خارج نکنید چرا که باعث دندانه دار شدن لبه‌های چرم (الگو)‌ می‌شود.

10. اریب برش زدن باعث از بین رفتن رخ یا لش چرم‌ می‌شود.

11. همیشه‌ می‌بایست برش به سمت خودمان صورت گیرد (یعنی چرخش‌ها با چرم صورت بگیرد نه با کاتر).

هلالی کردن گوشه ها

۱. ابتدا دو خط مطابق شکل کشیده و از گوشه‌ها به اندازه چند میلیمتر یا سانتیمتر (با توجه به نوع کار و هلال مورد نظر) بر روی خط‌های افقی و عمودی علامت‌ می‌زنیم.

۲. نقاط علامت زده شده را به یکدیگر وصل کرده و سپس وسط خط را مشخص‌ می‌کنیم.

در اندازه گیری‌ها باید کاملاً دقت کرد چرا که کوچکترین تغییر در اندازه‌ها باعث کج شدن هلال‌ می‌گردد.

۳. اکنون از محل علامت گذاری شده در وسط خطوط به گوشه خطی‌ می‌کشیم.

دو مثلث ایجاد‌ می‌شوند که این مثلث‌ها باید حتماً قائم الزاویه باشند.

۴. دو گوشه مثلث‌ها را به صورت یک هلال به یک دیگر وصل‌ می‌کنیم.

برای هر چه بهتر شدن هلال از شابلون یا پرگار استفاده کنید.

۵. در انتها طرح ایجاد شده را به روی چرم انتقال‌ می‌دهیم.

مشخص نمودن محل سوراخ سنبه (در گوشه خارجی)

قبل از سنبه زدن و سوراخ کردن چرم جهت دوخت،‌ می‌بایست ابتدا نوع نخ و دوخت مورد نظر خود را مشخص نمود.

چرا که اندازه سوراخ‌ می‌بایست با نمره نخ مطابقت داشته باشد.

برای نخ‌های نازک و دوخت سرکج فاصله ۳ میلیمتری بین سوراخ‌ها مناسب است. برای نخ‌های ترشه فاصله ۵ میلیمتری ایده آل‌ می‌باشد.

اکنون از هلال ایجاد شده به سمت داخل ۳ میلیمتر را مشخص و علامت‌ می‌گذاریم (چنانچه بخواهیم از نخ نازک استفاده کنیم).

برای برش چرم، قیچی‌ می‌بایست حتماً عمود، صاف و بدون انحراف به سمت چپ و راست باشد در غیر این صورت رخ یا لش چرم از بین‌ می‌رود.

منطبق کردن الگوهای (تکه‌های) چرم بر روی یکدیگر:

1. جهت وصل نمودن تکه‌های چرم با چسب به یکدیگر ابتدا‌ می‌بایست برای اطمینان از درستی الگوها، آنها را با دقت بر روی هم قرار دهیم.

البته قبل از چسب زدن به چرم،‌ می‌بایست پشت چرم را مقداری گرم کرد تا به اصطلاح چسب خور شود.

گرم کردن پشت چرم یا با مالش انگشت صورت‌ می‌گیرد یا با کشیدن مشته بر روی آن.

۲. پس از اطمینان از دقیق بودن تکه‌های چرم و گرم کردن پشت چرم ها، به اطراف لبه‌های پشت چرم‌ها چسب‌ می‌زنیم و پس از چند دقیقه آنها را به یکدیگر وصل‌ می‌کنیم. برای اطمینان از آماده بودن چسب برای اتصال، انگشت خود را بر روی چسبی که به پشت چرم زده‌ایم می‌مالیم.

چنانچه چسب به انگشتانمان نچسبید، چسب آماده اتصال است.

در انتها مجدداً از منطبق شدن درزهای الگوها بر روی هم اطمینان حاصل کنید.

۳. پس از چسباندن تکه‌های چرم به یکدیگر با مشته بر روی آنها‌ می‌کوبیم تا چرم‌ها کاملاً به یکدیگر بچسبند.

البته باید دقت داشت که به علت کشسانی بودن چرم، هرگز نباید جهت چسباندن تکه‌های چرم به یکدیگر بر روی آنها دست یا مشته کشید چرا که این عمل سبب کش آمدن چرم و خارج شدن از فرم اصلی خود‌ می‌شود.

 سنبه زدن لبه‌های الگو جهت دوخت

با توجه به انتخاب نخ، نوع دوخت و ضخامت چرم، فاصله از لبه کار را مشخص و با سنبه سوراخ‌ می‌کنیم. جهت ایجاد سوراخ، سنبه‌ می‌بایست کاملاً مستقیم و بدون انحناء بر روی محل علامت گذاری شده قرار گیرد و ضربه مشته بر مرکز سنبه وارد گردد. فاصله سوراخ‌ها با هر نوع دوخت از لبه داخلی بالا‌ می‌بایست ۳ میلیمتر باشد (البته از پهلوها بستگی به نوع دوختمان دارد).

فاصله بین سوراخ‌های لبه کناری با توجه به نوع نخ و دوخت متفاوت‌ می‌باشد، اما هر چه فاصله‌ها کمتر باشد. دوخت و نتیجه کار ظریف‌تر‌ می‌گردد.

برای سنبه زدن، چرم را‌ می‌بایست بر روی تخته تفلون یا سرب که دارای سطحی صاف باشد قرار داد.

البته جنس تخته یا هر وسیله دیگری که زیر چرم‌ می‌گذارند باید از نوک سنبه نرم‌تر باشد تا نوک سنبه آسیب نبیند.

برش هلال‌های گوشه ها

پس از سنبه زدن گوشه‌های داخلی، زمان بریدن هلال گوشه هاست که این برش با قیچی صورت‌ می‌گیرد.

مشخص نمودن محل سوراخ‌های دوخت:

بین سوراخ‌هایی که توسط سنبه در چهار طرف جیب‌ها ایجاد شده مشخص و با خط کش بین آنها خط‌ می‌کشیم  و به فواصل مشخص (۵ میلیمتر به ۵ میلیمتر) علامت گذاری‌ می‌کنیم. چنانچه ضمن تقسیم کردن و مشخصن نمودن محل سوراخ‌های دوخت چند میلیمتر اضافه آمد، اضافات را بین کار تقسیم‌ می‌کنیم. سه طرف جیب جاکارتی را به همین منوال علامت گذاری و سپس با سنبه آنها را سوراخ‌ می‌کنیم. معمولاً برای جاکارتی از سنبه شماره ۱ که دارای نوک ظریفی‌ می‌باشد استفاده‌ می‌شود.

دوخت جاکارتی به روش دوم

با توجه به ضخامت چرم و نوع دوخت، نخ را انتخاب‌ می‌کنیم.

میزان نخ مورد نیاز دوخت را از چند طریق‌ می‌توان محاسبه کرد.

الف) دور تا دور کار را با نخ اندازه گرفته و سپس ۱/۵ تا ۲ برابر اندازه آن، نخ را‌ می‌چینیم.

ب) ابتدا ۱۰ سانتیمتر از کار را‌ می‌دوزیم، میزان نخ مصرف شده را محاسبه‌ می‌کنیم. اکنون با اندازه گرفتن دورتا دور کار‌ می‌توان نخ مورد نیاز جهت کل دوخت را مشخص نمود.

برای دوخت سرکج با فاصله ۳ میلیمتر از کناره‌ها تقریبا یک برابر و نیم تا دو برابر اطراف کار نخ نیاز‌ می‌باشد.

۱. شروع دوخت‌ می‌بایست از سمت داخل لبه داخلی صورت گیرد. ابتدا نخ را از بین دو تکه چرم عبور داده و انتهای نخ را بین چرم‌ها مخفی‌ می‌کنیم. نخ دوخت نباید دارای تاب باشد و چنانچه تاب داشت‌ می‌بایست ابتدا تاب آن را برطرف نمود.

۲. دوخت سر کج را با عبور دادن نخ از بین سوراخ‌ها ادامه‌ می‌دهیم. باید توجه داشت که همیشه با دو انگشت سبابه و شست بر روی دوخت و نخ آن فشار وارد کنیم تا نخ کاملاً ثابت و بدون لغزش باشد. در غیر این صورت نخ شل شده و دوخت ایراد پیدا‌ می‌کند. کشش نخ از ابتدا تا انتها‌ می‌بایست یکسان و به یک اندازه باشد.

چنانچه راست دست هستیم، دوخت را از سمت چپ و چنانچه چپ دست هستیم، دوخت را از سمت راست شروع کنیم.

انداختن نخ بر روی انگشت و نگه داشتن دوخت قبل با دو انگشت سبابه و شست باعث‌ می‌شود که دوخت علاوه بر محکم و یک دست بودن، جهت حرکتشان هم با یکدیگر در یک سو و هماهنگ باشد.

توجه داشته باشید که برای محکم کردن دوخت، ابتدا و انتهای دوخت در هر طرف (گوشه‌های داخلی و خارجی)‌ می‌بایست دو بار نخ را از یک سوراخ عبور دهیم.