خصوصیات و ویژگی های یک محصول دست ساز شیشه ای

کارشناسی محصولات شیشه‌های دست ساز:

نکات کلی که در کارشناسی آثار شیشه ای دست ساز باید مد نظر قرار گیرد. یک شیشه‌ی هنری دست ساز بایستی از دو جنبه‌ی فرم و کیفیت دارای مشخصات زیر باشد:

 الف: فرم

نظر به این که در رشته‌ی شیشه گری دستی انواع و اقسام ظروف ساخته می شود که اکثراً کاربردی بوده و در موارد مختلف مورد استفاده قرار می گیرد، ابعاد شیء بایستی با تناسب‌های انسانی کاملاً مطابقت داشته تا در زمان استفاده از حداکثر سهولت در زمینه‌های کاربردی برخوردار باشد. جابه جایی، مصرف، شستن و از آن گذشته حداکثر زیبایی در انتخاب فرم در رابطه با کاربرد بایستی مورد توجه قرار گیرد، که معمولاً از فرم‌های ساده استفاده می شود.

یعنی «نهایت زیبایی، نهایت سادگی»

ب: کیفیت

۱- برای ساخت شیشه‌های هنری دست ساز معمولاً  از بارهای رنگی نیز استفاده گسترده شده و در پارهای مواقع در یک فرآورده از چهار رنگ بهره گیری می شود. بنابراین بار «Batch» تمام رنگ‌های موجود در یک کارگاه الزاماً بایستی همگن باشد. در غیر این صورت مشکلات زیادی از قبیل: عدم انجام تنش زدایی «Annealling» پیش می آید، ولو این که فرآورده سالم از گرم خانه بیرون آید. در مدت کوتاهی خود به خود می شکند و بدون استفاده خواهد شد.

۲- یک فرآورده شیشه ایده آل دست ساز هنری بایستی کاملاً شفاف، بدون چروک و تا خوردگی و فاقد حباب‌های بزرگ و ناخالصی ‌ها باشد. این ناخالصی ‌ها که به صورت ریزه‌های سفید کوچک و بزرگ و بدمنظر در بدنه به وجود می آید، می تواند نتیجه عدم ذوب کامل مواد اولیه و یا خوردگی بدنه‌ی کوره و ورود آن به داخل بار باشد.

۳- بهتر است کف ظروف «محل جدا شدن واگیره» با دقت پرداخت شود و یا در زمان انتقال به گرمخانه توسط شعله صاف شود.

۴- از آنجا که با انجام عملیات تکمیلی و تلفیقی بر روی شیشه‌ی دست ساز، آثار هنری همانند شیشه‌ی مات، شیشه‌ی آبگز، شیشه‌ی نقش دار، شیشه‌ی تراش دار، شیشه بارفتن، شیشه‌ی نقش دار تراش دار، شیشه دو پوسته، شیشه سه پوسته، شیشه با تلفیق فلز و شیشه مینایی، پدید می آید، لذا در کارشناسی هر یک از نمونه‌هایی که شرح آن گذشت، افزون بر نکات کلی، موارد خاصی هم باید ملحوظ و مد نظر قرار گیرد، مثلا در مورد شیشه‌ی نقش دار، ارزش کار نقاشی، اصالت نقش ها، پراکنش نقش بر سطح شیشه، ثبات رنگ ‌ها و ... می بایست مد نظر باشد و در مورد شیشه‌ی تراش دار، بدیع بودن طرح ‌ها و نگاره ها، متفاوت بودن عمق تراش ‌ها در مجموعه کار و ظرافت کار تراش و... مورد توجه خواهد بود.

کارشناسی آثار شیشه ای ساده دست ساز

۱- وجود حباب‌های مختلف و متعدد (به صورت کوچک و متوسط) نشانه‌ی وجود ناخالصی در مواد بوده و طبعاً از کیفیت محصولات شیشه ای می کاهد.گفتنی است که هر چه میزان شیشه خرده در مجموعه‌ی مواد مصرفی افزون تر شود از کیفیت کاسته می شود.

۲- وجود تقارن و نیز تعادل و پایایی در یک محصول شیشه ای دست ساز امری لازم بود. و نشان از مهارت و تبحر در ساخت محصول دارد.

۳- وجود هر نوع لب پریدگی، زبری، ناهمواری و اختلاف سطح در یک محصول شیشه ای، از ارزش آن می کاهد و اصولاً چنین محصولاتی قابل قبول نبوده و نباید کارشناسی شود.

۴- وجود ناهمواری، زبری، برآمدگی و تیزی در انتهای ظروف و محصولات شیشه ای (در محل انتقال لوله‌ی دم به لوله‌ی واگیره) قابل قبول نبوده و از کیفیت محصول می کاهد و اصولاً چنین محصولاتی نباید مورد پذیرش قرار گیرد. برای رفع این مشکل می توان با «دستگاه سنگ ساب» زبری یا ناهمواری و یا تیزی را برطرف کرد.

در مورد شیشه‌های مات

شیشه‌های مات، می بایست یک دست مات شده باشد و اختلافی از لحاظ میزان مات شدن در قسمت‌های مختلف شیشه موجود نباشد. وجود چنین اختلافی نشانه‌ی عدم مهارت در مات کردن شیشه یا نامرغوب بودن مواد مات کننده (اسید فلوئوریدریک یا آمونیوم ئیدروژن فلورید) است.

در مورد شیشه‌های نقش دار

۱- طرح ‌ها و نقوش بایستی اصیل و سنتی و زیبا باشد.

۲- هرچه رنگ ‌ها متنوعتر باشد، به شرط آنکه هماهنگی رنگ ‌ها با هم و با طرحها و نقوش حفظ شود، ارزش کار بالاتر می رود.

۳- رنگ ‌ها باید ثابت باشد.

۴- از افراط در اجرای طرح و نقش و رنگ آمیزی باید پرهیز شود چراکه در غیر این صورت و با شلوغی که در طرح و نقش و رنگ آمیزی مشاهده می شود، از کیفیت کار کاسته می شود.

در مورد شیشه‌های با تلفیق فلز

۱- فلزات یا آلیاژهای مورد استفاده باید از نوع مرغوب انتخاب شود و زنگ زدگی و ناهمواری در سطح آنها دیده نشود.

۲- باید فلز یا آلیاژ مورد نظر در جریان تولید شیشه، کاملاً با سطح یا سطوح مورد نظر اتصال پیدا کند چرا که در غیر این صورت به تدریج و در اثر مرور زمان فلز یا آلیاژ از سطح شیشه جدا می شود.

۳- پس از طی مراحل ساخت و تکمیل شیشه، سطح فلز یا آلیاژ باید صاف و براق شود و هیچ نوع زنگ زدگی و پریدگی رنگ مشاهده نشود و سطح در واقع صیقل داده شده باشد.

در مورد شیشه‌های تراش دار

۱- تراش باید با کیفیت و طبق طرح، انجام شده باشد. وجود تراش‌های غیرضروری در سایر قسمت ‌ها که به طرح مربوط نمی شود و یا مخدوش شدن طرح در اثر عدم مهارت در تراش، از کیفیت کار می کاهد.

۲- ابتکاری بودن طرح، ظرافت تراش و مهارت در اجرای کار تراش بر کیفیت محصول می افزاید و طبعاً ارزش کار را بالا می برد.

۳- در مورد شیشه‌های نقش دار و تراش دار، می بایست دقت شود تا تداخل بی مورد بین قسمت‌های نقش دار و قسمت‌های تراش دار به وجود نیامده باشد.

نکات دیگری در مورد کارشناسی محصولات شیشه ای دست ساز

۱- ابتکاری بودن طرح ساخت، نوآوری در فرم و رعایت اصول زیبایی شناسی در ساخت و فرم دهی محصولات شیشه ای بر ارزش و کیفیت آن می افزاید.

۲- شفاف و درخشان بودن رنگ ‌ها و تناسب و هماهنگی آنها با هم (در صورت ضرورت استفاده از چند رنگ) در ساخت محصولات شیشه ای بر ارزش کار می افزاید.

3- بسته بندی مناسب جابه جایی و حمل محصولات شیشه ای و بهتر ارائه دادن آن و نیز وجود بروشور راهنما در خصوص استفاده و کاربرد آن می تواند در ارائه‌ی بهتر و مناسب تر آثار شیشه ای مؤثر باشد.