بافندگی و اصول آن

بافندگی از قدیمی‌ترین صنایعی است که بشر به آن پرداخته و امروزه نیز این صنعت نه تنها از نظر جنبه‌های اقتصادی، بلکه از نقطه نظر تکامل و توسعه‌‌‌ی ماشین‌آلات هم مورد توجه خاصی است. به طور کلی عمل بافندگی عبارت از تبدیل دو ردیف نخ به پارچه است که یک ردیف نخ در طول پارچه کشیده شده و نخ تار نام دارد و ردیف دیگر در عرض پارچه یعنی عمود بر نخ تار می‌باشد و آن را نخ پود می‌نامند.

عمل بافندگی، درگیر کردن نخ‌های تار و پود به یکدیگر و در حقیقت عمل بسیار ساده‌ای است که از زمان‌های بسیار قدیم حتی توسط انسانهای اولیه نیز به همین شیوه رواج داشته و کوشش بشر به خاطر تکمیل این صنعت تا کنون ادامه یافته و در هر دوره اختراعات جدیدی به آن افزوده شده تا به صورت دستگاه‌های خودکار امروزی درآمده ولی به هر صورت در کلیه‌‌‌ی ماشین‌های بافندگی اعم از دستی، مکانیکی، خودکار و غیره اصل عمل یکی است یعنی در همه‌‌‌ی آنها درگیری تار و پود سبب تولید پارچه می‌شود و فقط اختلاف آنها در تکامل، سهولت کار، تولید محصول بیشتر، یکنواختی، مرغوب بودن پارچه و امثال آن می‌باشد.

اصول بافندگی

تمام دستگاه‌های بافندگی دارای قسمت‌های مختلف هستند که کار آنها باید با یکدیگر هماهنگ باشد ولی سه عامل اصلی و اولیه‌ای که وجود آنها برای عمل بافندگی و تهیه‌‌‌ی پارچه ضروری است، عبارتند از:

الف) تشکیل دهنه‌‌‌ی کار

همان‌گونه که قبلاً گفته شد، پارچه حاصل درگیری نخ‌های تار و پود است و برای انجام این عمل، مکانیزمی مورد احتیاح است تا نخ‌ها را به دو سطحی که با یکدیگر زاویه می‌سازند، تقسیم کند تا ماکو قادر به عبور از داخل آنها باشد. دهنه‌‌‌ی کار زاویه‌‌‌ی حاصل از تقسیم نخ‌هاست و معمولاً به سه طریقه تشکیل می‌شود:

۱. دهنه‌‌‌ی رو

در این نوع تشکیل دهنه، فقط قسمتی از نخ‌های تار بالا رفته و بقیه در سطح دستگاه باقی می‌ماند و نخ‌هایی که به بالا برده شده تحت تاثیر کشش زیادتری از نخ‌های زیر قرار می‌گیرد. این امر باعث کاهش کیفیت پارچه شده و احتمالاً رگه‌‌‌‌‌‌هایی در پارچه ایجاد می‌کند که برای رفع این اشکال می‌توان نخ‌‌‌‌‌‌هایی را که باید در سطح دستگاه قرار گیرند به طریقی قرار داد که با افق زاویه بسازند.

۲. دهنه‌‌‌ی زیر

اگر برای ایجاد دهنه فقط بخشی از نخ‌های تار به زیر کشیده شود و بقیه در سطح دستگاه باقی بماند، دهنه زیر تشکیل می‌شود، که امروزه به هیچ وجه مرسوم نیست زیرا گذشته از مشکلاتی که از نظر مکانیکی برای تشکیل دهنه‌‌‌ی زیر موجود است، برای بافنده نیز هنگام کار بر روی دستگاه اشکالات عمده‌ای به وجود می‌آید.

۳. دهنه‌‌‌ی زیر و رو

در این نوع دهنه نخ‌ها همزمان به بالا و پایین برده می‌شود و در نتیجه ارتفاع دهنه توسط دو گروه نخ ایجاد شده و زمان تشکیل دهنه به مراتب کمتر می‌شود، به همین دلیل در حال حاضر این نوع دهنه کاملاً مطلوب است و بیشتر در ماشین‌هایی که با دور زیاد کار می‌کند، از آن استفاده می‌شود.

ب) پودگذاری

پس از تشکیل دهنه، عمل پودگذاری انجام می‌شود و طی آن ماکو که حامل ماسوره‌ی نخ پود است، از داخل دهنه عبور نموده و نخ پود را طبق طرح بافت در لابه‌لای نخ‌های تار قرار می‌دهد.

دفتین زدن

آخرین عمل اصلی دستگاه بافندگی که بلافاصله پس از پودگذاری انجام می‌شود، عمل دفتین زدن است که طی آن دفتینی که شانه‌ای بر روی آن سوار شده و دارای حرکت نوسانی است، نخ پود را به لبه‌‌‌ی پارچه زده و نخ‌های تار را از یکدیگر جدا می‌سازد.

اعمال دیگری نیز توسط دستگاه‌های مختلف در ماشین‌های بافندگی مکانیکی انجام می‌شود که عمل آنها سبب افزایش سرعت و سهولت کار می‌گردد، آنها عبارتند از: دستگاه پيچیدن پارچه، دستگاه باز کردن نخ تار از روی اسنو، دستگاه کنترل تارها، دستگاه کنترل پود، دستگاه تعویض کننده ماسوره‌ی پود، دستگاه محافظ تارها و غیره.