انواع فرش دستباف

در این مقاله به بررسی انواع فرش دستباف می‌پردازیم و با انواع موجود فرش آشنا خواهیم شد.

فرش واژه ای عربی است که به معنای زمین می‌باشد و در زبان فارسی دارای مفاهیمی چون "گسترده شده"، "زیرانداز" و "کف پوش" می‌باشد.

باتوجه به تعریف فوق مفاهیمی چون گلیم، نمد، زیلو، فرش دستباف و ماشینی را میتوان فرش دانست.

مشخصات فرش دستباف

فرش دستباف باید دارای سه مشخصهٔ زیر باشد:

  1. دارای تاروپود باشد.
  2. پرز داشته باشد.
  3. پرزها دور تارها گره خورده باشند.

 

انواع فرش دستباف از لحاظ مواد مصرف شده در فرش

انواع فرش دستباف را از لحاظ مواد مصرف شده در فرش، می‌توان در 5 گروه زیر طبقه بندی کرد:

1- فرش پشمی

فرشی که تاروپود آن از جنس پنبه، و پرز آن پشمی ‌باشد را فرش پشمی می‌گویند. لازم به ذکر است که در میان ایلات و عشایر به جای نخ پنبه از پشم استفاده می‌شود.

2- فرش تمام ابریشم

به فرش‌هایی که پرز و چله آن از ابریشم باشد، تمام ابریشم می‌‌‌‌‌گویند.

3- فر‌ش گل ابریشم

در این‌گونه فرش‌ها در نقش‌ها و دور حاشیه ‌ها به جای پرز پشمی از پرز ابریشمی استفاده می‌شود و معمولا چله اینگونه فرش‌ها از ابریشم است.

4- فرش کف ابریشم

در زمینه اینگونه فرش‌ها به جای پرز پشمی از پرز ابریشم استفاده می‌شود.

5- فرش سوف

نوعی قالی است که زمینه‌ی آن از پود ضخیم و نازک تشکیل شده و نقش گل بوته ‌ها پرز‌دار می‌باشد.

 

انواع فرش دستباف از نظر ابعاد

فرش دستباف را از نظر اندازه به 7 دسته تقسیم می‌کنند که انواع آن عبارتند از:

1- قالی

قالى به فرش‌هایی که در اندازه‌های 3 × 2 متر 3.5 × 2.5 متری 4 × 3 متر و 4 × 6 متر باشند گفته می‌شود که به 4 دسته زیر تقسیم می‌شوند:

  • الف) قالی‌های کوچک که ابعاد 3 × 2 متر و 3.5 × 2.3 متر را شامل می‌شوند.
  • ب) قالی‌های متوسط که ابعاد 4 × 3 متر و 2.8 × 3.8 متر را شامل می‌شوند .
  • ج) قالی‌های بزرگ که ابعاد 3.5 × 4.5 و 3.7 × 4.8 متر را شامل می‌شوند.
  • د) قالی‌های بسیار بزرگ با ابعاد 5 × 4 و 6 × 4 و بالاتر از این ابعاد را شامل می‌شوند.

2- قالیچه

به فرش‌هایی گفته می‌شود که مساحت آن از 4 مترمربع کمتر باشد؛ اندازه قالیچه‌های متعارف شامل 2.20 × 1.40 و 2.5 × 1.5 می‌باشد.
به قالیچه‌هایی با ابعاد 2.20 × 1.40 سجاده ای و یا دوذرعی گفته می‌شود.
همچنین لازم به ذکر است که به قالیچه‌هایی با ابعاد 2.5 × 1.5 که ریزبافت باشند، پرده می گویند.

3- کَلّگی

به فرش‌هایی می‌گویند که ازنظر عرض از قالی کم عرض تر و از نظر درازا از 4 متر کمتر باشند کَلّگی می گویند که در اندازه‌های 3 × 1.5 متر، 3 × 1.7 متر و 2 × 3.7 متر یافت می‌شوند.

4- کناره

فرشی است که برای مفروش کردن راهروها و راه پله ‌ها استفاده می‌شود و پهنای آن 1.7 تا 0.5 متر و طول آنها از 10 - 3 متر متفاوت است و در بعضی از موارد استثنائی نیز تا 15 متر و بیشتر بافته شده است.

5- ذرع و نیم و ذرع و چارک

به فرش‌هایی که ابعاد آن 1.5 × 1.04 و 1.6 × 1.1 متر می‌باشد ذرع و نیم گفته می‌شود.
همچنین فرش‌هایی که 1.3 × 0.8 متر باشند ذرع و چارک اطلاق می‌شوند.

6- پشتی

قالیچه‌هایی که مساحت آنها کمتر از یک مترمربع باشد. متداول‌ترین اندازه پشتی 90 × 60 سانتیمتر می‌باشد.
البته در منطقه گرگان و بجنورد، برای پشت پشتی ‌ها نوعی گلیم می بافند و داخل آنها را با پر مرغ و ابر پر میکنند، که به این گونه پشتی، قارچین می‌گویند.

7- پادری

به قالیچه‌های کوچکی که به اندازهٔ پاگرد درب بافته می‌شود، پادری می‌گویند.