ابزار کار چاقوسازی

مختصری درباره‌ی ابزار کار چاقوسازی

ابزار کار چاقوسازان با توجه به موارد مصرفی که دارد، به ۸ دسته تقسیم می شود:

 ابزارهای نگاه دارنده

۱- گیره: معمولاً گیره را آهنگران یا خود چاقوسازان خبره می سازند. این گیره روی کنده‌ی چوبی سوار و کنده به اندازه‌ی‌ ۵۰ سانتی متر در زمین کار گذاشته می شود. طول کنده بستگی به این دارد که چاقوساز به طور نشسته و دو زانو روی زمین کارکند یا این که روی صندلی بنشیند. چاقوساز همیشه در جهتی از این گیره می نشیند که دسته‌ی‌ چرخان گیره در طرف دست راستش باشد. بیشتر مراحل چاقوسازی در پشت این گیره انجام می شود.

2- دستگیره: این دستگیره ‌ها برای نگه داشتن قطعات چاقو روی چوب گيره است تا عمل سوهان کاری به سهولت انجام پذیرد و قطعات چاقو روی چوب گیره نلغزد.

۳- انبردست (میخ چین): برای خم و راست کردن قطعات چاقو به کار می رود.

۴- انبر آتش کاری: این انبر دارای دسته‌ ا‌ی بلند است و فقط در موقع عملیات مربوط به آتش کاری مورد استفاده قرار می گیرد.

۵- چوب گیره: این وسیله از یک قطعه چوب سخت ساخته شده و به دهانه‌ی‌ گیره متصل می شود. قطعات چاقو را برای سوهان کاری روی آن قرار داده و به وسیله‌ی‌ دستگیره روی چوب گیره محکم می کنند.

ابزارهای ساینده

۱- سوهان تخت با عاج درشت: این سوهان برای شکل بخشیدن نهایی به فلزی که از آتش کاری در آمده است، مورد استفاده قرار می گیرد.

۲- سوهان نیم گرد: از این سوهان برای شکل دادن به قسمت‌های منحنی کارد یا چاقو استفاده می شود.

۳- سوهان تخت با عاج ریز: مورد مصرف این سوهان در صاف کردن سطوح تیغه‌ی‌ کارد یا چاقوست. برای صاف کردن سطح سایر قسمت ‌ها نیز از آن استفاده می شود.

۴- سوهان دم موشی: این سوهآنکه با نام سوهان گرد ریز نیز خوانده می شود، بیشتر برای رسم خطوط تزئینی بر روی باربند چاقو یا صاف کردن و تیز نمودن درون ناودان تیغه‌ی‌ کاردهای شکاری مورد استفاده قرار می گیرد.

۵- چوب ساب: این وسیله دارای عاج‌های کاملاً درشت است و برای ساییدن اضافات شاخ گوزن مورد استفاده واقع می شود.

ابزارهای کوبنده

۱- چکش آتش کاری: این چکش که دارای دسته‌ ا‌ی چوبی است و وزن آن 300 تا ۴۰۰ گرم می باشد، برای تبدیل فلز گداخته و آتش کاری شده به شکل اولیه‌ی‌ قطعات کارد یا چاقو به کار گرفته می شود و یکی از اصلی ترین ابزارهای چاقوسازی به حساب می آید.

۲- چکش کوچک: این چکش نیز دارای دسته‌ ا‌ی چوبی و وزنی بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ گرم است و معمولاً برای میخ کوبی و سایر امور تکمیلی چاقو یا کارد مورد استفاده قرار می گیرد.

ابزارهای علامت گذاری

۱- قلم ناخنی: از این قلم معمولاً بعد از اتمام ساخت تیغه‌ی‌ چاقو، برای ایجاد حفره‌ ای بر روی تیغه استفاده می شود تا به کمک آن بتوان چاقو را باز کرد.

۲- قلم ماه: طرز استفاده از این قلم همانند قلم ناخنی است و بعضی از چاقوسازان با کمک این نوع قلم، حفره‌ی‌ مخصوص باز کردن را بر روی تیغه ایجاد می کنند.

۳- قلم نشان : این نوع قلم معمولاً در بردارنده‌ی‌ نام یا امضای چاقوسازان است و بعد از اتمام کار سوهان کاری و قبل از آب دادن تیغه، به کمک آن نام صنعت گر بر روی تيغه‌‌ی کارد یا چاقو نوشته می شود تا سازنده‌ی‌ آن مشخص باشد.

۴- سمبه‌ی نشان: از این وسیله برای مشخص کردن جای نقاطی که باید با مته سوراخ شود، استفاده می شود و قبل از سوراخ کردن، نقطه‌ی‌ مورد نظر به کمک آن فرورفته می شود تا مته کاملاً بر محل مورد نظر قرار گیرد.

ابزارهای سوراخ کننده

۱- مته: این مته ‌ها را خود چاقوسازان از فولاد سخت می سازند و برای سوراخ کردن همه‌ی‌ قطعات چاقو به کار می رود. دسته‌ی‌ آن چوبی و قسمت فلزی بالای آن در موقع سوراخ کردن، در داخل سر مته که چوبی است، می چرخد.

۲- مته‌ی‌ خزانه: این مته به دست خود چاقوسازان ساخته می شود، کلفتی آن کمی بیشتر از مته‌های معمولی است و برای گشاد کردن سوراخ روی باربند که میخ لولای تیغه باید در آن پرچ شود و نیز برای گشاد کردن سوراخ‌های سطح درونی آستری که باید شاخ گوزن روی آن با دو میخ سوار شود، به کار می رود. دسته‌ی‌ مته‌ی‌ خزانه‌ یا به صورت همان مته‌ی معمولی است و با کمان کار می کند و یا به صورت لنگردار است و با حرکت پی در پی عمودی دست می چرخد.

3- کمانه: این وسیله که تسمه‌ی‌ چرمین آن یک بار به دور دسته‌ی‌ مته تاب می خورد و پس و پیش بردن آن حرکت دورانی به مته می دهد، با فشار دست دیگر روی سر مته باعث سوراخ شدن می شود.

4- دریل: این وسیله با نیروی برق کار می کند و اکنون بیشتر چاقوسازان از این ابزار استفاده می کنند و مته‌های معمولی کم کم متروک شده است.

ابزارهای برنده

۱- ارّه: ارّه‌ی مورد مصرف در چاقو سازی شبیه ارّه‌ی نجاری است و برای بریدن شاخ گوزن به کار می رود.

۲- قیچی آهن بر: قیچی مورد استفاده در چاقوسازی شبیه قیچی‌های حلبی سازی دارای اندازه ‌ها و اشکال مختلف است و از آن برای بریدن قطعات فلزی استفاده می شود.

۳- قیچی اهرمی: این قیچی عبارت از یک تیغه‌ی‌ فولادی و دسته‌‌ ای اهرمی است و معمولاً روی میز کار نصب می کنند، برای برش قطعات فولادی و تبدیل ورقه‌های بزرگ فلزی به اندازه‌های کوچک استفاده می شود.

۴- ارّه‌ی کلافی :ارّه ‌ی‌ کلافی که معمولاً دارای کمانی به شکل U و شبیه کمان اره‌های آهن بری است، در یک سمت دارای دسته و میخ نگه دارنده‌ی‌ تیغه و در سمت دیگر دارای پیچ سفت کننده و نگه داره‌ی‌ تیغه‌ی‌ ارّه می باشد. تیغه‌ی‌ این کمان، قطعه فنری به پهنای حدود ۲ سانتی متر است که ارتفاع دندانه‌های آن نزدیک به‌ یک میلی متر و زاویه‌ی‌ برش آن ۳۰ درجه می باشد.

ابزارهای مقاومت کننده

۱- سندان: انتهای آن در کنده‌ی چوبی فرورفته است و این کنده را در کنار کوره داخل زمین کار می گذارند که در مرحله‌ی‌ آتش کاری مورد استفاده‌ی‌ چاقوسازان قرار می گیرد.

۲- سندان کوچک : در کنار گیره کار گذاشته می شود و برای میخ کوبی و صاف کردن قطعات چاقو از آن استفاده می شود.

ابزارهای حرارت دهنده

کوره : مرکب از یک محفظه‌ی‌ گلی و یک دم از پوست گوسفند یا بز است که با یک لوله‌ی فلزی به هم ارتباط دارند.

با باز کردن دهانه‌ی‌ دم به وسیله‌ی‌ دست، هوا را در آن ذخیره می کنند و با بستن دهانه‌ی‌ آن و فشار دادنش به طرف محفظه‌ی‌ گلی هوای متراکم را به درون محفظه‌ی گلی می رانند. این هوا موجب برافروخته شدن آتش درون کوره و سرخ شدن قطعات فولادی درون کوره می شود.